Trò chuyện cùng nhạc sĩ Nguyễn Quang Nhàn

By trangthanhtruc, 12 mai 2008 6:56

Bạn đang nghe : Mưa Hoàng Điệp

Thơ Nguyễn Tư Phương

Nhạc Nguyễn Quang Nhàn

Hòa âm : Y. Siu

Trình bày : K.H’ghim

1- Tôi sinh năm 1962. Cha chết lúc 2 tuổi, gia đình tản cư vào Qui Nhơn. Mẹ mất khi tuổi còn niên thiếu. Khi ý thức về ngày Sinh Nhật thì không còn ai để hỏi ngày tháng năm sinh.

2- Không tin vào tử vi vì quan điểm “đức thắng số”, nghĩa là số phận của mình do chính hành động của mình mang đến.

3- Khi vừa học xong trung học, vô tình có trong tay cuốn truyện của nhà văn người Đức tên là Erick Maria Remarque. Cuốn sách có tựa rất dài: “Bản du ca cuối cùng dành cho loài người không còn đất sống” (bản in trước năm 1975). Lúc đó là những năm đầu tiên của thập niên 80. Cuốn sách nói về dân Do Thái trong Thế Chiến Thứ Hai, những người không còn đất sống, phải lang thang tị nạn khắp nơi và bị xua đuổi. Ấn tượng của cuốn sách quá mạnh còn theo mãi tôi đến bây giờ. Sau này có dịp đọc tất cả những tác phẩm của Erich Maria Remarque, vẫn thích cuốn đầu tiên đã đọc. Vào lúc đó, xã hội Việt Nam xuất hiện nhiều gia đình lang thang trên vỉa hè hoặc bỏ về vùng “kinh tế mới”. Tự hỏi giữa những người Do Thái sống cuộc đời tị nạn lang thang vì không có quê hương với những người lang thang tị nạn ngay chính trên quê hương của mình thì ai đau khổ hơn ai? Câu trả lời dễ dàng thôi:những người ngủ ngoài vỉa hè của chính căn nhà của mình.

4- Lúc tôi chưa đến tuổi hai mươi đã phải nghỉ học, đạp xích lô để kiếm sống. Những buổi tối, những buổi sáng sớm, hình ảnh đập vào mắt là những người từ các khu “kinh tế mới” từ nhà ga, bến xe lửa về.

5- Năm 1981, tôi đang yêu với tất cả rung động của tình yêu đầu đời. Và bài hát đầu tiên mà tôi viết lại không phải là bài tình ca tặng cho người yêu mà là một bài hát về những con người lang thang tị nạn ngay chính trên quê hương của mình. Tôi viết xong, chỉ dám hát thật nhỏ (cho chính tôi nghe).

Bài hát có tựa là “Hãy Cúi Xuống”. Tôi viết với hợp âm mi thứ và những lời như thế này:

Hãy cúi xuống để nhìn thấy cuộc đời tăm tối
Hãy cúi xuống và lắng nghe tiếng rên của loài giun
Hãy nhìn đi anh quanh ta là màn đêm khi ánh dương đã nhạt nhoà
Trời vào Đông em ơi
Mây đen về bao giá lạnh
Mưa trút xuống cuộc đời
Dìm ta vào tăm tối
Em ơi hãy nhìn đi, trong màn đêm
Nhìn những con người mà hận thù cướp đi mộng ước
Có anh, có em
Có chúng ta trong màn đêm

………..

Bài hát đầu tiên mà tôi hát cho người yêu của tôi nghe không phải là những bài tình ca, mà chính là bài hát có tên “Hãy Cúi Xuống”.

6- Có thói quen dậy sớm, khoảng 4 hay 5 giờ sáng. Sau khi làm vệ sinh cá nhân, pha một ly cà phê, hút hai điếu thuốc và online đọc báo. Đầu tiên là trang của đài BBC, sau đó là các báo VN và đến các trang Văn Học Nghệ Thuật. Ăn sáng cùng với một cuốn sách trước khi đi làm.

7- Tôi tin vào sự hiện hữu của Chúa, của Phật, trong cuộc sống. Cho dù tôi không theo tôn giáo nào.

8- Tết năm 1968 lúc mới có vài tuổi, sáng sớm mồng một Tết, người anh trai dẫn đi chơi ngoài phố và chiến tranh ở ngay bên cạnh. Với những tiếng súng thay cho tiếng pháo và kinh hoàng nhìn những xác chết. Hai anh em chạy thoát ra những tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ.

9- Âm nhạc (đối với tôi) là một sở thích.

10- Gia đình là nền tảng, có một vị trí mang giá trị tuyện đối. Tuy không phải là tín đồ Thiên Chúa Giáo, nhưng tôi vẫn ghi nhớ lời dạy trong Kinh Thánh (có thể nguyên văn không chính xác) là: “Con người không được phân ly những gì Thiên Chúa đã gắn bó”.

Khi đọc bài thơ của anh Đinh Trường Chinh: “Nhớ Con Dốc Xưa Tuổi 20″ thấy có vài hình tượng đẹp, tôi viết một bài hát hát có tên là “Dốc Đời” (có trong http://trinhnu.net). Trong bài hát, tôi có viết một đoạn cho người ca sĩ đọc lên giữa 2 đoạn nhạc. Lời tôi viết như sau: “Có thể một lúc nào đó mình không cùng chung nhịp. Xin hãy bên nhau, cùng vượt qua dốc đời“. Và sợ rằng bài hát không thể hiện tất cả quan điểm của mình. Trong tiểu thuyết “Con Đường”, tôi cho nhân vật chính (Le và Yvonne) lựa chọn cho mình là một con chó chăn cừu, chứ không phải là con chó rừng tự do. Với tôi, cuộc sống không thể nào thoát ra sự ràng buộc (sợi dây ràng buộc vô hình với gia đình, xã hội).

11- Khi con người ngày càng tiến bộ, thế giới càng nhỏ lại. Sinh ngữ sẽ làm cho người gần gũi với nhau hơn và đem tất cả nền văn hóa lại gần nhau hơn.

12- Tôi hút thuốc lá mặc dù biết tác hại của nó.

13- Theo tôi, không có lựa chọn nào dành riêng cho mình cả.

14- Tất cả mọi điều, đều có thể tha thứ.

15- Tôi không nghĩ một ngày nào đó sẽ viết được nhạc kịch.

16- Cho đến bây giờ chỉ có một lần trình bày nhac phẩm của mình, đã cách đây quá lâu, trên 20 năm, trong một buổi liên hoan mà tôi là chú rể và người yêu trong y phục cô dâu. Lần đó tôi viết và hát một bài hát có tên là: “Trầu Cau”. Đám cưới trong thời bao cấp nên không chụp hình nhiều. Trong đám cưới có người bạn, lúc đó đang học Mỹ Thuật ở Huế, anh vẽ tặng ký họa lúc tôi đang hát bài “Trầu Cau”. Trên 20 năm lời bài hát có đoạn như thế này:

………………..

Không có trầu thì làm sao cau mọc

Không có cau thì làm sao trầu leo

Không có tình thì làm sao duyên thắm

Có trầu cau ta nói chuyện trăm năm

…………………..

Tình duyên thắm

Lá trầu xanh

Đón em về bên anh …

Sau này có viết nhạc nhưng không có ý định sẽ trình bày nhạc phẩm của mình.

17- Tôi chơi được vài môn thể thao, thích xem các trận thi đấu bóng đá nhưng điều đó không phải là yêu thích.

18- Điều ghi nhớ nhất vào tuổi trưởng thành là lần đầu tiên dám hát nhạc của mình sáng tác cho người khác nghe. Bài ” Hãy Cúi Xuống” hát với một cây đàn guitar mà cần đàn bị cong, không thể nào lên dây cho đúng, vậy mà đàn hát say mê.

19- Kỷ niệm đáng nhớ nhất ở buổi gọi là “bước vào âm nhạc” của tôi là sau khi nhờ Y.siu và K.h’ghim (tên thật của 2 anh em người dân tộc thiểu số) ghi âm dùm vài bài hát. Lúc đó còn dùng “công cụ thời tiền sử” là chép tay và email về Sài Gòn. Khi có dịp về lấy CD đầu tiên ghi âm những sáng tác của mình nghe lại cũng rất vui. Mẩu đối thoại của ba anh em trong một quán café ở Sài Gòn như thế này:

Ysiu nhìn tôi và nói:

- Nhạc của anh lời rất là huyền bí và bác học, nhiều câu, em không hiểu hết.

Tôi cười:

- Thì phải rồi, những bài hát đó từ thơ anh Nguyễn Tư Phương viết theo triết lý Thiền Phật Giáo. Mà hai anh em này vốn là tín đồi của đạo Tin Lành cho nên đâu có thật sự hiểu hết. Kể ra cũng hay, không hiểu hết nhưng có lẽ khó có người nào trình bày bài “Mưa Hoàng Điệp” đạt yêu cầu như K.h’ghim.

Rồi tôi nói tiếp:

- Vốn đã khó hiểu lại càng thêm huyền bí khi Y.siu ha’t bài “Đưa Người Qua Những Dòng Sông”, tôi viết là “Nhánh lau sậy mỏng, ưu phiền nhẹ trơ “.

Và vì chép tay đọc không rõ nên Y.siu hát là “Nhánh Lan sậy mỏng”. Tôi tra tự điển tìm chưa ra loại Lan nào có tên là Lan sậy cho nên tự điển Việt Nam sẽ có thêm một loại Lan sậy với lời giải thích như sau: “Đó là một loại Lan cực hiếm, cánh hoa mỏng, mùi thơm nhẹ nhàng. Khi hoa nở sẽ làm cho mọi thứ ưu phiền tan biến thành tro bụi. Loại hoa Lan sậy này chỉ tìm được trong cánh rừng của tiếng hát Y.siu.

K.h’ghim hỏi :

_ Hoàng Điệp là cái gì vậy anh Nhàn?

Tôi giải thích về một loại hoa điệp vàng, mà ngoài quê thường có. Người ta dùng hoa này trang trí trên bàn thờ Phật.

_ Tại sao lại cắm trên bàn thờ loại hoa này?

_ Thì hoa này cũng đẹp và nhất là không có… mua. Chỉ đi xin về thôi.

Tôi quay sang chọc Y.siu :

_ Trong bài “Dốc Đời” tôi viết là, “Hỏi đàn ngựa già mắt buồn trăm ngã“, chắc không hay nên Y.siu mới hát là, “Hỏi đàn ngựa già ,mắt buồn trăng ngà“. Dù sao trăng ngà cũng… đẹp hơn.

Cả 2 người nói có gì sẽ ghi âm lại nhưng tôi thấy không cần vì tôi chỉ ghi âm nghe cho vui thôi. Đôi khi giữ lại cái sai cũng là một kỷ niêm… vui, để biết trong trăm ngàn loại Lan sẽ có thêm một loại Lan sậy.

20- Ghét sự dối trá có hệ thống.

21- Thích đi lang thang đây đó và khi đói thì ăn uống chỗ nào cũng được.

22- Tôi không thích và luôn tránh những tranh luận về chính trị, tôn giáo.

23- Hình như do sự thiếu hụt về kiến thức nên ít quan tâm và nghe nhạc ngoại quốc. Tôi không xem một ai đó là thần tượng của mình. Có thể là người tôi ngưỡng mộ ,như nhạc sĩ Văn Cao chẳng hạn, nhưng tôi không thần tượng hóa sự ngưỡng mộ.

24- Khi thấy mình không thể diễn tả hết những gì mà mình muốn qua những bài hát, tôi có ý định sẽ viết ra dưới dạng một tiểu thuyết, bút ký hay là truyện ngắn, và cũng chỉ mới thực hiện trong năm nay.

25- Có một lần tôi bị cảnh sát chận xe laị, một chút xíu nữa là cho giấy phạt về tội lái xe say nhạc (chứ không phải say rượu). Hình như tôi cầm tinh họa mi, nên tỉnh táo nhất vào buổi sáng. Thường dậy lúc 4 hay 5 giờ sáng (buổi tối lên chuồng lúc 8 giờ) và đó là thời gian để đọc sách hay viết nhạc.

Sáng sớm thứ bảy đọc bài thơ “Ở Nơi Đó” của Trần Thanh Nhân trên một trang web của những bạn trẻ yêu nhạc Trịnh. Bài thơ đẹp như một bức tranh, tôi vội in ra và ngồi vào bàn cùng với cây đàn. Đến hơn 7 giờ sáng, bài nhạc vừa viết xong mà hôm đó cuối tuần, nhưng có việc phải đi làm. Lúc đó, tôi còn làm cho hãng Vinocraft (nên tôi bị gọi là nhanvino) làm về wine cabinet (tủ chứa rượu vang). Từ nhà lái xe đến chỗ làm khoảng ba mươi phút. Sáng sớm thứ bảy đường vắng, bài nhạc vừa viết xong tôi quăng lên xe. Vừa lái xe, vừa thả hồn theo bức tranh mà Trần Thanh Nhân vẽ và vừa hát (tôi chỉ dám hát một mình khi lái xe với tất cả cửa xe đóng kín, bảo đảm “bí mật” không bị lọt ra ngoài). Vì sáng sớm thứ bảy đường vắng nên tôi không biết mình lái xe một lằn, hai lằn đường. Cho đến khi xe cảnh sát hú còi đuổi theo (hình như cảnh sát nghĩ tôi đang say rượu, hay ma túy) nên hỏi tôi có uống ruợu không? Có dùng thuốc an thần hay gây nghiện gì không? Tôi nói không mà cảnh sát không tin. May quá, trong xe có những bản vẽ về một wine room (phòng chứa rượu vang). Tôi chỉ những bản vẽ và mới giải thích là sáng sớm thứ bảy nhưng tôi phải lo làm những công việc như thế này và tại tôi đang suy nghĩ về cái bản vẽ này chưa xong. Có lẽ người cảnh sát cũng thông cảm khi cuối tuần mà phải bị đi làm nên tha cho tội lái xe không đúng luật.

Sau này cũng một buổi sáng, sau khi viết xong bài hát “Đợi Mùa” thơ anh Phạm Ngọc, cũng vội chạy đi làm. Lần này đến làm tại nhà khách hàng. Lái xe trên xa lộ vừa đắc ý với đoạn điệp khúc trong bài “Đợi Mùa”, và cũng cái tội say… nha.c, vừa lái xe vừa… “hét”. Thế là đến exit (lối rẽ ra khỏi xa lộ) để đến nhà khách hàng lại quên không vào. Và thế là xe cứ mãi chạy về phía trước. Đến khi giật mình quay lại, có gì đâu chỉ là đến trể hơn ba mươi phút so với giờ hẹn!

Sau này, cũng đang lái xe thì anh Phạm Ngọc gọi phone cho biết bài “Đợi Mùa” đã ghi âm xong và sẽ gởi MP3 cho nghe. Anh PN nói: ” Bài này ca sĩ hát hay lắm, nhất là đoạn lên cao của phần điệp khúc, để anh mở cho em nghe qua phone, thật là đã”. Lần này, tôi cẩn thận dừng xe lại và cách đó mấy trăm cây số, anh PN dí phone vào máy cho nghe ké bài “Đợi Mùa”.

26- Tôi là người con thứ 11 trong gia đình. Hiện tại có hai anh trai (đang ở Mỹ), hai chị (một ở Mỹ và một ở Qui Nhơn), một em gái (ở Mỹ)

27- Tuổi thơ tôi là hình ảnh của chiến tranh và gia đình di chuyển thường xuyên. Tôi không ở chỗ nào quá ba năm. Bạn bè không có nhiều. Tôi chỉ nhớ lần đầu đi học, không phải là trong một trường Tiểu Học đàng hoàng. Lớp học trong góc chợ khu 6 (Qui Nhơn) và trong lớp thì học sinh lớp trên chỉ cho học sinh lớp dưới, với sự giám sát của một ông thầy.

28- Hồi nhỏ hay nhìn lên trời và màu xanh da trời theo đến tận bây giờ. Cùng với câu hỏi của tuổi thơ: “Sau màu xanh da trời là màu gì? Và đi ra khỏi màu xanh của bầu trời sẽ đến đâu?”

30- Tôi không thích đứng (mỏi chân lắm), dù là đứng trên sân khấu hay hai bên cánh gà. Bởi vậy, tôi chỉ thích ngồi với khán giả.

31- Trong cuộc sống nhiều khi phải chờ đợi một điều gì đó. Trong khi chờ đợi, tôi thường hình dung tất cả tình huống có thể xảy ra và với tình huống nào thì mình phải làm gì?

32- Có thói quen đến đúng giờ. Đôi khi biết rằng đến đúng giờ đồng nghĩa với sự chờ đợi.

33- Tánh tôi nhút nhát trong đám đông, hơi tếu với bạn bè. Thích im lặng nghe hơn là phải nói.

34- Không có phụ nữ làm sao người đàn ông trở nên hoàn thiện?

35- Tôi không sợ tuổi già. Tại sao sợ một điều mà nó phải đến?

36- Âm nhạc không nuôi cuộc sống.

37- Sáng tác (nhạc hay văn) với tôi là sự giải thoát.

38- Tuổi 20 nông nổi nên mới thừa can đảm để hát lên như vậy. Hai tay chưa kịp làm quen với cây đàn guitar thì cũng vội bỏ để sau đó là hơn 20 năm cầm cưa, bào, đục làm thợ mộc: làm từ bàn ghế giường tủ đến làm nhà. Cuối năm 1995, gia đình định cư tại California và tiếp tục làm thợ mộc nhưng bây giờ gọi theo tiếng Anh cho oai là carpenter trong một công ty làm về wine cabinet.

39- Tôi mong ước có một ngày nào đó, tôi sẽ giới thiệu những sáng tác của mình. Có thể trong năm nay tôi sẽ giới thiệu một CD những tình ca từ thơ anh Phạm Ngọc và sang năm là một CD với những ca khúc từ thơ Nguyễn Tư Phương. Sau đó là một CD cho những ca khúc của tôi. Mơ ước có một lúc nào đó tôi sẽ có một tiểu thuyết được ra mắt.

40- Chân thành cám ơn Nguyễn Quang Nhàn đã trả lời rất ân cần. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc: Học Trò (truyện ngắn)

trangthanhtruc thực hiện

Học Trò

truyện ngắn Nguyễn Quang Nhàn

Buổi chiều, trời nắng đẹp quá. Đúng là màu nắng thủy tinh vàng mà Trịnh Công Sơn đã diễn tả. Tôi mở cửa cuốn của garage, ngồi vào bàn. Bên ngoài bầu trời trong xanh và cao vút. Với tay lấy cây đàn ghitar, tôi thả hồn thơ thẩn đi tìm những note nhạc vẫn còn lơ lửng ngoài khoảng không bao la. Ngoài đường, không gian vẫn lặng im như tôn trọng cái đầu lãng đãng. Chỉ thỉnh thoảng vài chiếc lá cuốn theo một cơn gió nhẹ lướt qua. Một buổi chiều quá tuyệt vời…

Hình như có một chiếc xe chạy qua, rồi chạy lại. Tôi cũng không để ý lắm, nhưng con đường này là một đường cụt, nên ít khi có xe chạy qua. Và rồi, khi tôi sắp tìm ra một hợp âm đẹp cho đoạn nhạc đang viết dở dang từ tuần trước, thì chiếc xe hơi chính hiệu BMW đột ngột thắng lại ngay trước cửa garage, làm cho cái hợp âm đẹp kia chưa kịp chui vào cái đầu của tôi đã vội vã bay ngược lại vào không gian. Trên xe bước xuống một anh chàng khá đẹp trai, cao ráo với nụ cười tươi rói, chào tôi bằng tiếng Việt đúng giọng miền nam:

_ Chào anh, chạy qua nghe anh chơi đàn hay quá, nên em ghé vào chơi thăm anh.

Trời ạ, ở xứ này mà đột ngột nhảy vô nhà người ta hỏi làm quen kiểu đó coi bộ hơi hiếm, vì hơn mười năm nay tôi mới… bị lần đầu tiên. Mà kể ra đôi tai của anh ta cũng hiếm có, vì ngồi trong xe đóng cửa xe kín mít và xe chạy ngoài đường mà nghe được tiếng đàn?!? Cũng hơi lạ là hình như tôi cũng chưa kịp… đánh cây đàn của mình, chỉ là những ngón tay của bàn tay trái đang tìm hợp âm, và ngón tay của bàn tay phải chỉ lướt nhẹ trên dây. Nhưng dù sao, tôi cũng không thể im lặng:

_ Chào anh…

_ Dạ, em ở gần đây, thỉnh thoảng em đi ngang qua, thấy anh chơi đàn hay quá, nay mới có dịp gặp. Xin anh cho em học nhạc với, em cũng biết chơi sơ sơ, biết vài tông thôi.

Tôi nghe muốn lùng bùng trong tai, mới gặp lần đầu mà bị tấn công thô bạo như thế này làm sao mà tôi sống cho nổi:

_ Chắc là nhầm ai rồi, tôi cũng chỉ biết… đánh nó cho vui thôi, chứ không chơi hay đâu.

Vậy mà vẫn không được buông tha, dù rằng tôi chưa dám mời vào bên trong. Mà bên trong làm gì còn chỗ để ngồi, vì ngoài chiếc bàn va cái ghế mà tôi đang ngồi, thì phía sau lưng tôi được bảo vệ bởi bóng dáng lừng lững của chiếc xe Jeep loại 4×4 được sản xuất từ thế kỷ trước. Anh chàng vẫn tiếp tục tự giới thiệu:

_ Em làm cán sự điện tử cho hãng cũng lâu rồi, vợ em có tiệm nails trong khu shopping gần đây. Thỉnh thoảng mấy anh thợ trong tiệm rủ em ra chơi, tụi em cũng đàn hát cho vui. Em biết nhạc ít lắm. Ồ, em mới mua cây đàn ghitar ở Sears, để em chạy về lấy cho anh xem. Anh chờ em một chút thôi.

Tôi ậm ừ trong miệng, cầu trời cho anh chàng về nhà, rồi có chuyện nhà gì đó hay vợ sai đi chợ chẳng hạn, và tôi sẽ lo mà đóng cửa garage này lại.

Mà trời lại chưa thương cho kẻ ăn ở hiền lành là… tôi. Vì tôi chưa kịp thực hiện ý định của mình, thì vẫn chiếc xe BMW đời thế kỷ hai mươi mốt xuất hiện, nhẹ nhàng dừng lại ngay trước cửa garage.

Lần này, anh chàng hớn hở hơn, xuống xe tay cầm cây đàn ghitar đựng trong một cái bao. Tôi không thể nào không lịch sự, dù rằng lịch sự trong tôi vốn không được nhiều cho lắm, cho nên tôi chỉ đem ra dùng trong những trường hợp hết sức cần thiết (vì dùng nhiều tôi sợ nó mau hết). Tôi đứng lên, qua bên bàn có máy vi tính, kéo thêm ra cái ghế và mời anh ta ngồi chơi. Anh ta lấy ra cây đàn ghitar và khoe:

_ Em mua ở Sears trên ba trăm, anh coi dùm em có được không?

Tôi cầm lên, đồ mua rồi có được hay không gì cũng dùng thôi mà. Có điều ba trăm cũng hơi nhiều, vì cây đàn của tôi mua trong tiệm bán đàn chỉ có chín mươi chín đồng thôi. Dân chơi đàn mà mua đàn ghitar ở Sears cũng hiếm, vì hệ thống của tiệm này như một cửa hàng bách hóa tổng hợp, bán từ quần áo đến máy cắt cỏ, từ nữ trang, nước hoa cho quí bà quí cô cho đến đồ nghề của thợ xây dựng, bán từ nồi niêu chén dĩa trong nhà bếp đến bình điện xe hơi, vỏ xe hơi… Kể ra cây đàn này… coi cũng được, thêm phần điện tử, rồi nút cắm qua âm ly và những hoa văn trang trí chung quanh viền… Nhưng nhìn vào mặt đàn tôi biết âm thanh của nó sẽ nhạt như nước ốc. Loại này chỉ dụ dỗ được những người thích nhìn đàn hơn là chơi.

Anh ta với tay lấy cây đàn của tôi chơi một đoạn như để so sánh:

_ Ồ, cây này anh mua bao nhiêu mà ngon quá, tiếng cực kỳ ấm.

Tôi chỉ ậm ừ, vì đâu dám nói là tôi mua chưa tới một trăm.

Như không tin lắm vào đôi tai của mình, anh ta lấy cây đàn với những đường hoa văn trang trí đến rối mắt của mình ra chơi để so sánh:

_ Sao kỳ thiệt, đàn lúc em mua nghe cũng được lắm mà.

Tôi phải giải thích cho anh ta, vì lúc mua cũng chỉ có những cây đàn cùng một cỡ như nhau lấy gì mà so sánh hay hay dở. Và tôi giải thích thêm cho anh ta biết sự khác nhau của miếng gỗ của mặt trước cây đàn:

_ Với đàn ghitar, thì gỗ thông làm mặt trước thùng đàn cần phải có sớ gỗ cực kỳ mịn màng, thì âm thanh nghe mới hay hơn.

Và tôi chỉ cho anh ta cách phân biệt sớ gỗ của hai cây đàn. Anh ta thán phục:

_ Anh đúng là nhạc sĩ, em mua mà không biết phân biệt như vậy.

Trời ơi, chuyện này thì có liên quan gì đến âm nhạc đâu. Mà tôi cũng đâu muốn nói tới kinh nghiệm trên hai mươi năm làm… thợ mộc của mình. Với những thành tích đáng kể trong quá trình góp phần làm hủy hoại môi trường thiên nhiên vì sự tiện nghi của con người, thì việc nhìn và phân biệt chất lượng gỗ đối với tôi là chuyện còn nhỏ hơn…con thỏ.

Chợt nhìn thấy bản nhạc mà tôi đang viết chưa xong anh ta cầm lên và ngạc nhiên hỏi:

_ Ồ, anh là nhạc sĩ? Vậy mà ở gần đây em không biết.

Lần này thì tôi sợ quá và không thể nào im lặng:

_ Ồ, không, thỉnh thoảng tôi viết cho vui thôi, chứ không phải là nhạc sĩ.

Và lại phải giải thích sự khác nhau giữa một nhạc sĩ và người viết nhạc như thế nào. Anh ta chưa chịu buông tha:

_ Anh có bài nào mà ca sĩ hát không, cho em nghe với.

Mãi đến bây giờ, tôi mới nghe được một câu nói… dễ thương. Chẳng lẽ mới vừa quen biết mà bắt người ta nghe những sáng tác của mình thì tôi sợ bị khép vào tội ngược đãi người khác. Còn người ta tình nguyện nghe thì đó lại là chuyện khác. Tôi thật thà và… khiêm tốn nói:

_ Thì có chừng vài ba chục ca khúc đã ghi âm, và cũng chừng vài ba chục bài còn chờ ca sĩ hát. Để tôi mở nghe vài bài.

Đến bàn vi tính, tôi không biết cho anh ta nghe bài nào. Thôi thì cho nghe ca sĩ Xuân Phú hát bài Vết tích, và nữ ca sĩ Quỳnh Lan hát bài Đưa người qua những dòng sông. Bấy giờ anh ta nhìn tôi bằng cặp mắt đầy ngưỡng mộ:

_ Bài hát lời rất là hay và đẹp, anh viết hay quá.

Nhìn vẻ mặt đầy ngưỡng mộ của anh ta, tôi chưa dám nói ngay là tôi viết nhạc thôi, còn lời chính là thơ của người khác, của những thi sĩ thứ thiệt.

Khi tôi tắt máy, anh ta tiếp tục tâm sự:

_ Em mê nhạc lắm, rất thích đàn hát mà chưa có điều kiện học nhạc. Em cũng thích nghe nhạc lắm, em sắm giàn máy trên mười ngàn nghe cũng khá lắm, chắc giàn máy trong nhà anh cũng xịn lắm.

Tôi không dám nói gì chỉ ậm ừ cho qua chuyện:

_ Giàn máy trên mười ngàn thì nghe cũng… được.

Làm sao tôi dám nói tôi cũng có giàn máy nghe CD mà mười lăm năm trước nó thuộc hàng xịn nhất trong năm. Còn bây giờ thời đại văn minh vi tính thì nghe nhạc bằng máy vi tính cho nó kịp với… thời đại.

Anh ta cầm lấy cây ghitar của tôi hát và đệm một đoạn với điệu bolero, nghe cũng khá mùi.

Tôi nhạc nhiên hỏi:

_ Anh chơi cũng khá lắm, đâu cần gì phải học thêm. Tôi chơi ghitar không hay đâu, tôi chỉ dùng nó để ký âm trong sáng tác mà thôi.

Anh ta ngạc nhiên hỏi:

_ Ủa, vậy anh sáng tác trên đàn ghitar hả, em tưởng người ta sáng tác nhạc bằng piano chứ.

Tôi không biết nói thế nào, chẳng lẽ tôi như thế này mà không biết chơi… piano hay sao, tại vì tôi chưa bao giờ có piano để… tập chơi thôi:

_ Thì người ta sáng tác nhạc… nặng, còn tôi viết nhạc… nhẹ nên dùng ghitar là thích hợp hơn.

Vậy mà anh ta vẫn chưa chịu:

_ Em thấy ống sáo trúc nhẹ hơn ghitar nữa đó anh.

Lần này tôi muốn giơ hai tay đầu hàng:

_ Thì nhẹ hơn, nên người ta dùng nó để sáng tác những nhạc… nhẹ hơn nữa,những giòng nhạc nhẹ nhàng và bay bổng thí dụ như… dân ca.

Và tôi vội vã kết thúc chuyện sáng tác nhạc nhẹ, nhạc nặng trước khi nó đi quá xa:

_ Vậy hiện tại anh biết những gì về nhạc như là hợp âm, luật về cấu tạo một hợp âm?

_ Dạ, em không biết gì hết, mà em biết có vài tông. Em muốn học hỏi thêm. Nói thiệt với anh, em biết có nhiêu đó thôi, nhìn vô bản nhạc, em không biết nốt, đàn cũng vậy.

Thì ra là như vậy , và anh ta tiếp tục năn nỉ:

_ Dạ chỗ hàng xóm, hồi nào anh rảnh, em chạy qua, nhờ anh chỉ cho em biết thêm chút đỉnh. Em biết có những lớp dạy nhạc mà xa quá em đi không được.

Thôi thì coi như tôi bị… xui, đành tìm kế hoãn binh:

_ Nhưng tôi chỉ rảnh vào trưa chủ nhật thôi, còn như bây giờ tôi cũng sắp đi làm rồi.

Anh ta chụp ngay cơ hội:

_ Dạ trưa chủ nhật này em sẽ đến, em cảm ơn anh…

Hình như ông trời lại muốn thử thách kẻ ăn ở hiền lành là…tôi, vì trưa chủ nhật sau, vừa mở cửa garage là vài phút sau “học trò” của tôi xuất hiện nhẹ nhàng như chiếc BMW. Thôi thì cũng được, kể ra tôi cũng qua giai đoạn “xóa mù nhạc lý” thì bây giờ coi như dạy “bổ túc nhạc lý” cho kẻ còn… mù.

Trên xe bước xuống, ”học trò” tôi hai tay khệ nệ những túi mua hàng trong chợ, mà không thấy cầm đàn. ”Học trò” cười tươi rói:

_ Hồi sáng, em có chạy xuống nhà hàng Việt Nam, em mua biếu anh hai con vịt quay anh ăn với bánh mì cho vui.

Nhìn nhãn hiệu, tôi biết “học trò” phải chạy đi và về hơn tám mươi cây số. Đúng là “học trò” thực hiện đúng theo sách vở của Thánh hiền, vì không có thực (phẩm) làm sao vực được đạo…thầy trò. Mà học nhạc lại đem đến ra mắt thầy những hai con vịt quay như thế này chắc chắn rồi đây sẽ đàn hát như một bầy… vịt (thì hai con chứ đâu phải là một con!). Tôi cầm lấy vì cũng không thể từ chối tấm lòng của “học trò”:

_ Chỗ hàng xóm với nhau, đừng bày vẽ chi nhiều, tôi không thích đâu.

Và trước tiên, tôi kiểm tra trình độ thật sự của “học trò”. Công nhận “học trò” rất can đảm, thật sự không biết note nhạc trên giòng nhạc và trên cây đàn ghitar, vậy mà thường mang đàn đi… hát trong những buổi nhậu nhẹt.

Buổi học đầu tiên rồi cũng tạm ổn. Sau phần phân biệt những note nhạc trên giòng nhạc, tôi để cho “học trò” ngồi đánh nhau với những note đồ, rê, mi… còn mình tranh thủ vào trong nhà làm việc cùng với mấy ổ bánh mì và món vịt quay để chuẩn bị đi làm. Công nhận bánh mì với vịt quay lâu lâu ăn cũng ngon, nhất là khi nó có thêm mùi… “nhang khói”. Và sau đó tôi giao hẹn với “học trò”, tuần sau, nếu thật sự… thuộc note trên giòng nhạc và trên cây đàn thì mới đến để học bài tiếp theo.

Rồi tuần sau, ”học trò” tôi đem đến thêm những cuốn sách tự học ghitar, những tập bài nhạc có ghi sẵn hợp âm, thêm cuốn sách nhạc lý căn bản, tôi ngạc nhiên quá hỏi:

_ Hình như tôi đâu có nói phải mua những cuốn sách này.

_ Dạ đúng rồi, mấy cuốn sách này là của nhóm bạn em, làm ở tiệm nails của bà xã em. Tại tụi nó cũng muốn đến học mà em biết anh bận công chuyện nhiều, nên em nói có gì em học xong sẽ về chỉ lại. Và tụi nó thích học sách gì thì mua sách đó, rồi em học xong, em chỉ lại.

Nghe nói tới đó tôi muốn hết hồn luôn, muốn học sách nào thì mua sách đó. Vậy ra “học trò” của tôi còn giỏi hơn tôi gấp nhiều lần, vừa xong bài học đầu tiên về đồ, rê, mi… là có ngay vài “đệ tử“. Và đặc biệt còn dạy theo nhu cầu (hay yêu cầu) của đám “đệ tử”. Tôi hỏi lại cho chắc:

_ Vậy anh đã chỉ gì cho mấy đứa bạn chưa?

_ Thì chiều chủ nhật nào cũng vậy, đóng tiệm nails xong, tụi em hay lai rai vài chai, ca hát với nhau một chút cho vui. Còn bây giờ, trưa chủ nhật em đến nhà anh học, rồi chiều tối em ra tiệm của vợ em cũng lai rai vài chai, rồi em vừa học được cái gì là em chỉ lại hết.

Hình như, bây giờ tôi có thể hình dung là ông chủ tiệm khỏi phải mua bia cho thợ lai rai cuối tuần, mà là đám “đệ tử“ mua bia cho “sư phụ”, để “sư phụ“ (là “học trò” của tôi) có đủ hứng thú mà lên lớp tiếp tục sự nghiệp… xóa mù nhạc lý. Kể ra cũng rất hay, cứ như là qui luật của muôn đời: “Tôi chỉ cho anh, anh chỉ cho người khác, và người khác chỉ cho người khác nữa, cứ thế đến muôn đời…”. Có điều tôi dám bảo đảm rằng, đôi khi xóa mù kiểu này xong cũng chưa chắc đã thật sự thấy đường. Và linh cảm của tôi trong ngày đầu tiên về một đàn vịt coi chừng cũng… không sai.

Nhưng cũng may là nhờ mấy cuốn sách đó mà tôi có thêm điều kiện để hoàn chỉnh phần “giáo án“ của mình.

Kể ra, “học trò” của tôi khá thông minh, hiểu khá nhanh, nhất là phần thực hành trên đàn, dù sao “học trò” cũng đã từng mang đàn đi “biểu diễn” nhiều nơi trước khi xóa mù nhạc lý…

Và lần sau nữa, “học trò” lại mang đến mấy túi trái cây và hộp bánh. Ừ, ít ra cũng phải vậy, vì sau đó “học trò” tôi sẽ có… bia nhậu của đám “đệ tử“ mà. Đem trái cây và bánh để đổi lại buổi nhậu cuối tuần thì cũng xứng đáng lắm chứ. Kể ra cũng vui, vì tôi nhớ ngày xưa Ba của tôi làm thầy, được mọi người gọi là ông giáo với tất cả sự kính nể. Đến thế hệ anh chị em của tôi cho dù không có ai được làm thầy, nhưng cũng không phải bán sách, vì sách làm gì còn để bán. Và hình như tôi cũng không có số làm thầy. Vì tôi nhớ ngày xưa khi làm thợ mộc, có một trại mộc, và tôi cũng có ba đứa học trò theo học nghề. Mà tại tôi không có số làm thầy nên học nghề xong, một đứa theo nghiệp đạp xe xích lô, một đứa phụ vợ buôn bán, và một đứa sắm ghe đánh cá. Vậy mà giờ đây, tôi có thể ung dung ăn bánh ngọt, trái cây (sau khi ăn bánh mì, vịt quay) của “học trò” mang đến.

Và tôi thật sự kính nể “học trò” của mình, khi một buổi chiều tối chủ nhật đâu khoảng gần tám giờ tối, vì ở nhà hết cafe nên tôi ra ngoài khu shopping để mua. Khi đi ngang qua tiệm nails, thấy để bảng đóng cửa, mà bên trong vẫn còn ánh điện. Tôi ghé mắt nhìn vào, thấy “học trò” đang lên lớp cho ba “đệ tử” đang chăm chú ngồi nghe với những chai bia đang uống. Vì “học trò” ngồi quay lưng ra ngoài nên tôi không sợ bị thấy. Một “học trò” cùng ba “đệ tử” và bốn cây đàn ghitar (hình như lại thiếu món vịt quay). Tôi không biết chuyện gì sẽ xảy ra nếu như tất cả cùng hòa giọng một lúc. May mà hệ thống cửa kiếng hai lớp làm rất tốt nhiệm vụ cách âm. Mà cũng may là “học trò” chọn nơi này để lên lớp, chứ cũng đâu có chỗ nào dám chứa lớp học đặc biệt này…

Mà cũng đúng là tôi không có số làm thầy, vì mấy tháng sau “học trò” bùi ngùi báo tin sắp dọn nhà. Hãng của “học trò” chuyển đi xa, đến vùng Modesto. Trên đó nhà cửa rẻ hơn và mở tiệm nails cũng dễ làm ăn hơn, dưới này làm ăn ngày càng khó vì sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

“Học trò” xin mấy CD của tôi để làm kỷ niệm. Và ngày học cuối, để tạm biệt, “học trò” tặng lại tôi cây đàn ghitar mà “học trò” đã lỡ dại mua. Thì cây đàn này dùng để nhìn thôi mà, ít ra khi nhìn nó, cũng biết là mình đã có lúc làm thầy, cho dù số phận không cho làm…

Bây giờ, tôi không dám mở cánh cửa cuốn ngoài garage mỗi khi chơi đàn. Ừ, tôi sợ có một buổi chiều đẹp trời nào đó, khi đang thả hồn đi tìm những note nhạc, thì có một chiếc xe chạy qua, chạy lại rồi dừng trước cửa. Rồi có ai đó bước xuống xe và nói với tôi rằng:

_ Em chạy xe ngang qua, nghe anh chơi đàn hay quá nên ghé vào chơi thăm anh…

36 Responses to “Trò chuyện cùng nhạc sĩ Nguyễn Quang Nhàn”

  1. KUGELER dit :

    Trả lời phỏng vấn của nhạc sỹ Quang Nhàn môc mạc , chân thành , hóm hỉnh và triết lý ! Tôi cũng thích cấu trúc bài viêt trả lời phỏng vấn và cách viết của chị Trang Thanh Trúc gọn gàng , khoa học , chị đã cho độc giả có dịp biết đến những riêng tư và thành công của nhạc sỹ Quang Nhàn mà anh đã tâm sự không ngần ngại !

  2. Matnau dit :

    Duoc nghe nhieu ca khuc cua anh NQN, hom nay moi biet ve cuo song cua anh. Mot tuoi tho co nhieu cuc kho, that xuc dong. Chuc anh NQN co nhieu sang tac hay va hanh phuc trong cuoc song

  3. leonard dit :

    parisian@permeates.syntactically” rel=”nofollow”>.…

    сэнкс за инфу!…

  4. ben dit :

    majdanek@bekkai.tsvetkov” rel=”nofollow”>.…

    спасибо….

  5. bob dit :

    bentham@unfair.canting” rel=”nofollow”>.…

    спс за инфу….

  6. Jared dit :

    forum@corrupts.accordance” rel=”nofollow”>.…

    спс!…

  7. kenny dit :

    capitulation@obscured.demonstration” rel=”nofollow”>.…

    ñýíêñ çà èíôó!!…

  8. russell dit :

    gogols@fascism.digbys” rel=”nofollow”>.…

    tnx!!…

  9. Wayne dit :

    soothed@creamery.depots” rel=”nofollow”>.…

    áëàãîäàðþ….

  10. pedro dit :

    newsstand@static.sulky” rel=”nofollow”>.…

    good!…

  11. matthew dit :

    platoons@merrimac.bauer” rel=”nofollow”>.…

    áëàãîäàðþ….

  12. maurice dit :

    coordinates@churchgoers.sulfide” rel=”nofollow”>.…

    tnx….

  13. darryl dit :

    boyish@choked.heavier” rel=”nofollow”>.…

    áëàãîäàðñòâóþ!!…

  14. fredrick dit :

    determines@maps.nunes” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ çà èíôó….

  15. ernest dit :

    simpsons@courts.gentry” rel=”nofollow”>.…

    thanks for information….

  16. carlton dit :

    blatz@renews.dovetail” rel=”nofollow”>.…

    áëàãîäàðñòâóþ!…

  17. martin dit :

    wyckoff@teaspoonful.puncher” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ!…

  18. Luther dit :

    persevere@coronation.unshed” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ….

  19. howard dit :

    taylor@solemn.scions” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ çà èíôó!!…

  20. andrew dit :

    instrument@neighboring.absentmindedly” rel=”nofollow”>.…

    hello….

  21. marc dit :

    temper@steel.lenins” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ çà èíôó!!…

  22. John dit :

    puberty@baylors.urinary” rel=”nofollow”>.…

    tnx for info….

  23. Melvin dit :

    warrant@debating.seedlings” rel=”nofollow”>.…

    ñïàñèáî!!…

  24. Rodney dit :

    eloise@wil.overthrow” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ!!…

  25. evan dit :

    coverlet@uncap.ownership” rel=”nofollow”>.…

    ñýíêñ çà èíôó!!…

  26. juan dit :

    sledding@axiom.quarreled” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ….

  27. Rafael dit :

    holiness@eqn.transom” rel=”nofollow”>.…

    good info!…

  28. Allan dit :

    overestimation@adair.poussins” rel=”nofollow”>.…

    ñïàñèáî!…

  29. Leonard dit :

    billowed@incorruptibility.treaties” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ!…

  30. Alvin dit :

    schoolroom@repair.berkeley” rel=”nofollow”>.…

    áëàãîäàðþ!…

  31. Glen dit :

    financing@underwriter.budweisers” rel=”nofollow”>.…

    ñïàñèáî çà èíôó….

  32. Darryl dit :

    rafer@fondness.bondsmans” rel=”nofollow”>.…

    good!!…

  33. dan dit :

    penury@scarf.julep” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ çà èíôó!!…

  34. Antonio dit :

    trillion@shafts.walitzee” rel=”nofollow”>.…

    ñïñ çà èíôó!…

  35. troy dit :

    lura@pete.exalting” rel=”nofollow”>.…

    áëàãîäàðåí….

  36. Dana dit :

    ping@verne.uptown” rel=”nofollow”>.…

    thanks!!…

Leave a Reply

Panorama Theme by Themocracy